Дали навистина носи несреќа? Вистината за петок 13 според науката

Утре, 13 март, повторно паѓа на петок 13 – датум што со векови предизвикува страв, мистерија и бројни суеверија. За некои луѓе тоа е обичен ден, но за други е симбол на несреќа, лоша среќа и чудни совпаденија. Но дали навистина постои причина за страв? Историјата, митологијата и науката нудат различни објаснувања за еден од најпознатите „несреќни“ датуми во светот.

Петок 13 со децении се смета за ден што носи несреќа. Во многу култури овој датум е поврзан со несреќни настани, лоша среќа и необјасниви совпаденија. Некои луѓе избегнуваат да патуваат, да потпишуваат договори или дури да излегуваат од дома токму на овој ден.

Од каде потекнува суеверието?

Историчарите сметаат дека стравот од бројот 13 има длабоки корени во културата и религијата. Во христијанската традиција, на Тајната вечера имало 13 луѓе на масата – Исус и неговите 12 апостоли – а предавството на Јуда се случило токму тогаш.

Други теории го поврзуваат датумот со 13 октомври 1307 година, кога францускиот крал Филип IV наредил апсење на витезите Темплари – настан кој се случил во петок.

Бројот 13 често се смета за „несовршен“ бидејќи доаѓа веднаш по бројот 12, кој во многу култури се смета за симбол на целина и хармонија (12 месеци, 12 знаци на зодијакот, 12 часа на часовникот).

Стравот има и научно име

Стравот од петок 13 има дури и медицинско име – параскевидекатријафобија. Психолозите објаснуваат дека луѓето често бараат модели и значење во случајни настани, па кога нешто лошо ќе се случи на овој датум, тоа лесно се поврзува со „несреќниот ден“.

Што покажуваат научните истражувања?

Интересно е што повеќе научни анализи покажуваат дека петок 13 не е поопасен од кој било друг ден.

Едно познато истражување објавено во British Medical Journal во 1993 година анализирало сообраќајни несреќи и број на посетители во болници на петок 13. Истражувачите откриле дека некои луѓе навистина избегнуваат да излегуваат од дома, но нема цврсти докази дека несреќите се почести.

Други статистички анализи во САД и Европа покажуваат дека бројот на несреќи, несреќни случаи или финансиски загуби не се разликува значително од другите датуми.

Психолозите објаснуваат дека ефектот на самосугестија игра голема улога: кога луѓето очекуваат нешто лошо да се случи, тие полесно ги забележуваат негативните настани и ги игнорираат позитивните.

Интересни факти за петок 13

• Во некои хотели нема соба со број 13.

• Многу авиокомпании немаат ред 13 во авионите.

• Во Италија несреќен број не е 13 туку 17.

• Во Шпанија и Грција се смета дека вторник 13 е несреќен ден.

• Според некои проценки, милиони луѓе ширум светот чувствуваат нелагодност на овој датум.

Ден на страв – или само интересна традиција?

Иако петок 13 останува еден од најпознатите „несреќни“ датуми во популарната култура, науката покажува дека зад него стои повеќе психологија и традиција отколку реална опасност.

Затоа, наместо да се плашите од утрешниот ден, можеби е подобро да го гледате како интересен културен феномен што со векови ја поттикнува човечката имагинација.