Илинден 2025: Пораки на единство и сеќавање од Крушево, Пелинце и Скопје

На 2 август, македонските граѓани одбележуваат еден од најзначајните датуми во националната историја – Илинден, празник кој ги спојува двата темели на македонската државност: Илинденското востание од 1903 година и Првото заседание на АСНОМ од 1944 година. Празникот годинава се слави со низа свечености и државни церемонии во Крушево, Пелинце и Скопје.

Државниот врв на различни локации: чест, пораки и сеќавање

Премиерот Христијан Мицкоски ќе присуствува на официјалната програма во Скопје каде ќе положи цвеќе и ќе се обрати по повод Денот на Републиката. Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова ќе го посети Мечкин Камен – симболичното место на Крушевската Република и клучна точка на востанието од 1903 година.

Поради здравствени причини, претседателот на Собранието Африм Гаши нема да говори, па собраниската делегација ќе ја предводи потпретседателката Весна Бендевска. Таа ќе положи свежо цвеќе на Меморијалниот центар АСНОМ во Пелинце, како и во манастирот Св. Прохор Пчињски.

Во пресрет на празникот, архиепископот г.г. Стефан испрати силна порака до народот:
„Секое поколение има свој предизвик. Време е да изградиме праведна заедница, со чесност, слога и љубов меѓу нас. Само така може да очекуваме напредок за сите.“

Посланието носи длабока духовна тежина и повикува на обединување во време на нови предизвици.

Илинден 1903 – искра на слободата

Камбаните во Крушево на полноќ спроти 2 август 1903 година го означиле почетокот на востанието. Околу 800 востаници го ослободиле градот и ја формирале Крушевската Република, предводена од Никола Карев. За жал, таа траела само десет дена – соборена од османлиска војска под команда на Бахтијар-паша. Херојството на Питу Гули на Мечкин Камен останува врежано како вечен симбол на отпорот.

АСНОМ 1944 – вториот Илинден

Во манастирот Прохор Пчињски, 41 година по востанието, се одржа Првото заседание на АСНОМ, каде 115 делегати го поставија темелот на современата македонска држава. Со усвојувањето на македонскиот како службен јазик и прогласувањето на човековите права, Македонија го доби своето место како федерална држава во рамките на тогашна Југославија. Панко Брашнаров, како најстар делегат, го симболизираше континуитетот помеѓу двата Илиндена.

Илинден не е само историски датум. Тоа е денот кога македонскиот народ се потсетува на вредностите на слободата, борбата и државноста. Од Крушево до Пелинце, од 1903 до денес – оваа приказна продолжува да се пишува со секое ново поколение.